News Tigrinya

ንምንታይ ብዘይ ምድምሳስ መራሕቲ ወያነን ኣተሓሳስብኦምን ዘላቒ ሰላም ዘይህሉ?

 

 

 

 

 

 

 

 

ካብቲ ዝዓበየ ጌጋ ኣፈጻጽማ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ኣብ ጉዳይ ወያነ ክወሰዶ ዝግባእ ትምህርቲ

ኣገዳስነት ታሪኽ ንዕለታት ፍጻመታት ምጽብጻብ ዘይኮነ እቲ ዝዓበየ ጥቕሙ ዝህቦ ትምህርቲ እዩ። ዋላዃ ፍጻመታት ናይ ታሪኽ ነናቶም ባህርን ፍሉይነት ኣብ ዝተፈጽርምሉ ግዜ፣ ቦታ፣ ደረጃ ምዕባለን ባህልን ናይ ኣብ ዝተፈጸመሉ ሃገርን ሕብረተሰብን፣ ኣብ ምዝማድ ሓያል ጥንቃቐ ዝሓትት እንተኾነ፣ ኣብ ገለ መሰረታውያን ሓቅታት ግን ካብ ቡዙሕ ታሪኻት ሃገራትን ኣህዛብን ትምህርቲ ክወሰደሉ ዝኽእል ውሑድ ኣይኮነን።

ኣብዚ ናይ ሎሚ መደብና ኣብ ኣፈጻጽማ ናይ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ዘተኮረ፣ ኤርትራን ኢትዮጵያን ኣብ ጉዳይ ወያነ ክመሃራሉ ዝኽእላ ወይ መዘኻኸሪ ክኸውን ዝኽእል ክነቕርብ ኢና።

ኣብ ዝሓለፈ ጥቅምቲ መበል 100 ዓመት ምፍጻም ናይ ቀዳማይ ውግእ ዓለም ዓቢ በዓል ተኻይዱ። ነዚ ብስዕረት ናይ ጀርመን ዝተዛዘመ ሚልዮናት ሂወት ዝቐዘፈ ኩናት፣ ናይ ታሪኽ ተማራመርቲ ብኸቢድ ዋጋ ዝተረኽበ ዕድል፣ ግን ኣመሪካን መሓዙታን ነዚ ዓቢ ዕድል ከምዝተጻወታሉ ይገልጽዎ። ናይዚ ምኽንያት ድማ እቲ ኣፈጻጽማ ብትኽኽል ስከዘይተገብረ ድሕሪ 20 ዓመታት  ነቲ ብድሕሪኡ ዝሰዓበ ናይ 60 ሚልዮን ሂወት ሰባት ዝቐዘፈ ካልኣይ ኩናት ዓለም ኣስዒቡ።

እቲ ኣፈጻጽማ ናይቲ ኩናት ኣክንዲ ምሉእ ስዕረት ወይ ኢድ ምሃብ ናይ ጀርመን ዝውዳእ ከምቲ ናይቲ ሽዑ ወተሃደራዊ መራሒን ካልኦትን ዝደለይዎ ዝነበሩ፣ ብናይ ስምምዕ ተኹሲ ጠጠው ምባል እዩ ተኻይዱ። ዋላዃ ኣብቲ ስምምዕ ጀርመን ከምዝተሳዓረት ዘነጽር እንተነበረ፣ ግን ንጀርመን ብዘየሕፍር መንገዲ ናይ ቶኽሲ ጠጠው ምባል ስምምዕ ተወዲኡ።

በዚ ምኽናይት  እዚ ሚልዪናት ዝቐዘፈ ኩናት ብዘይ ገለ ተሓታትነት ተዛዚሞ። እቶም ሰለስተ ቀንዲ ናይ ፖኪቲካን ወተሃደራዊ መራሕቲ ናይ ጀርመን ብገበን ኩናት ተሓቲቶም ኣብ ፍርዲ ክቐርቡ ዝነበሮም ብዘይተሓታትነት ናጻ ከይዶም። ናይዚ ውጽኢት ድማ እቶም ክልተ ካብዞም ሰለስተ ኣብ ሕጊ ቀሪቦም ክቕጽዑ ዝነበሮም፣ እቲ ሓደ 5 ዓመታት ሲቢላዊ ናብራ ድሕሪ ምምራሕ፣ ንውይማር ሪፓፕሊክ ንምግልባጥ ምስ ሂትላር ተሓዊሱ። እቲ ካልኣይ ድማ  ኣብ 1925 ናይ ጀርመን ፕረሲደንት ኮይኑ ተመሪጹ። እዚ ሰብ ኣብ 1933 ድማ ንሂትለር መንግስቲ ንኽመርሕ ዝሓጸየ እዩ።

እዞም ሰለስተ መራሕቲ ድሕሪ ናይ ቶኽሲ ስምምዕ ብገበናት ኩናት ክሕተቱ እዩ ዝግብኦም ኔሩ ንጀርመን ሙሉእ ስለዘይተቛጻጸረኣ ግን ክግበር ኣይተኻእለን። መንግስቲ ጀርመን ዘካየዶ መስርሕ ንድራማ ጥራይ ታሕተዎት ወተሃደራዊ ሓለፍቲ ኣብ ፍርዲ ኣቅሪቡ ነጻ ኢልዎም። ክልተ ተራ ወተሃደራት ጥራይ መግቢ ካብ ናይ በልጂም ሬስቲራንት ሰሪቕኩም ተባሂሎም ን5 ዓመታት ተፈሪዶም።

እዚ ብዘይ ተሓታትነት መራሕቲ ናይ ጀርመንን፣ ከምእዉን ህዝቢ ርኡይ ትምህርቲ ዘይወሰድሉ ናይ ምዕባላን ምስፍሕፋሕን ኩናት ድሕሪ ዕስራ ዓመታት ብዝኸፈአ ተደጊሙ።

ኣብዚ ጉዳይ ወያነ ምስ እንመጽእ’ውን ወያነ ነቲ ብቕድሚኡ ዝነበሩ ፖሊሲ ናይ ምስፍሕፋሕ ብዝኸፈአ ደረጃ ዝቐጸለ ንህዝቢ ኤርትራን ኢትዮጵያን ጥራይ ዘይኮነ ንኹሉ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ኣብ ከቢድ ዓዘቕቲ ዘእተወ ናይ ምስፍሕፋሕን ምዕብላልን ስነ ሓሳቡ ምጥፋእ ጥራይ ዘይኮነ፣ ነዚ ሓደ ካብቶም ዝዓበዩ ገበናት ናይዚ ዘመን ዝፈጸሙ መሪሕነት ወያነ ብዘይ ተሓተትነትን፣ በዚ ዝኸድዎ ዘለዉ ዕንድራ ምግዳፍ ነዚ ጸሊም ታሪኽ ንምድጋሙ ዕድል ምፍጣር እዩ።

መራሕቲ ወያነ ኣይኮነን ዶ ንጉጉይ ስትራተጂካዊ ጌጋታቶምን በደላቲም ክኣምኑ፣ ኣብ ዝሓላፈ 6 ኣዋርሕ ናይ ሰላምን ተስፋን ንፋስ ዝነፍሰሉ ዘሎ እዋን ኣብ ኢትዮጵያ ዕግርግር ክፈጥሩ፣ ኣብ ልዕሊ ኤርትራ ውን “ህዝቢ ኤርትራ ሓውና እዩ” እንዳበሉ ብምዓር ዝተለኽየ ኩናት እዮም ዘካይዱ ዘለዉ።

ካብ መዓልቲ ናብ መዓልቲ ንህዝቢ ትግራይ ናብ ገደል ንምእታው ንኩናትን ዕግርግርን ዘእቱ ዕንደራ የካይዱ ኣለዉ። መራሕቲ ወያንን ኣብዚ ናይ 27 ዓመታት ናይ ዝምታ ዘመን ተኻፈልቲ ዝጸንሑ ተጋሩ ማኣዝናቶም ሲሒቶም በጀካ ዕግርግርን ጥፍኣትን ካልእ ዝረኣዮም ነገር የለን።

ህዝቢ ትግራይ ካብዚ ትስፍው ናይ ሰላም ዘበን ቀዳማይ ረባሓይ እዩ። ናይ ወያነ ፖሊሲ ምዕብላልን ምስፍሕፋሕን ጉሒፉ መንነቱ ዝሕልወሉን መነባብርኡ ዘመሓይሸሉን ናይ ሰላም ዘመን ኣብ ቅድሚኡ ኣሎ። ኣይኮነን’ዶ ትግራይ ናይ ዓቕምን ካልእ መሰረታውያን ናይ ስትራተጂካዊ ሕጽረታት ዘለዋ፣ ሃገራት ከም እንግሊዝ ዝኣመሰላ ናይ ምዕብላልን ምስፍሕፋሕን ፖሊሲኤን ካብ ዓቅመን ንላዕሊ ጥራይ ዘይኮነ ናተን ህላወ’ውን ኣብ ሕቶ ምልክት ምስ ኣእተወ፣ ብትብዓት መንገደን ቀይረን እየን።

ስለዚ ህዝቢ ትግራይ በዞም ንረበሓ ህዝቢ ትግራይ ዘይኮነ ኣብ ሃብቲ ምድላብ ዝጸንሑ መራሕቲ ወያነ ሕጂ ነብሶምን ሃብቶምን ክከላኸሉ ዝገብርዎ ዘለው ተግባራት ናብ ገደል ከይእትውዎ ቀዳማይ ሓላፍነት ክስከም ዘለዎ ንሱ እዩ። መራሕቲ ወያነ ተኾነ’ውን ንህዝቢ ትግራይ ጠፋእካ፣ ተኸበብካ፣ እንዳበሉ መሕብኢ ክገብርዎን ናይ ዓቅሊ ጽበት ዝወስድዎ ናይ ጥፍኣት ስጉምትታት ነቲ ናይ መወዳእታ መዕለቢኦም ከምዘይቕይሮን ነዚ ሙሉእ ህዝቢ ዞባ ቀርኒ ኣፍሪቃ ሓንጎፋይ ኢሉ ተቐቢልዎ ዘሎ ሰላም ከምዘይቅየር ክርድኦም ይግባእ።

Serawr

Related Posts

Leave a Reply

Your email address will not be published. Required fields are marked *

Shares